Προφιλ

Μια επίκληση στο ελεύθερο σινεφίλ πνεύμα

 

Έχουν περάσει δέκα ολόκληρα χρόνια από τότε που διοργανώσαμε το πρώτο Φεστιβάλ Cult Ελληνικού κινηματογράφου. Τότε, προκαλώντας συνειδητά το καθωσπρέπει κινηματογραφικό κατεστημένο της εποχής, ανασύραμε ξεχασμένες ταινίες Β’ διαλογής που είχαν απωθηθεί στο υποσυνείδητο του  “επιτυχημένου”  νεοέλληνα του χρηματιστηρίου, του lifestyle και του σοβαροφανούς ΝΕΚ.

Προεξέχουσα θέση είχαν, βέβαια,  τα VHS “σκουπίδια”  των βίντεοκλαμπ. Ταινίες γυρισμένες κυριολεκτικά στο πόδι, άρπα κόλα, που έλεγε και ο Περάκης, με υποτυπώδη τεχνικά μέσα, ανειδίκευτα συνεργεία, προχειρογραμμένα σενάρια στο πόδι και αδιάβαστους ηθοποιούς και «ηθοποιούς».

Ως φεστιβάλ θέλαμε να σοκάρουμε τους κονφορμιστές, από όπου και αν αυτοί προέρχονται.  Το σύστημα, όμως, ξέρει να ενσωματώνει και τα πλέον ακραία στοιχεία του.  Έτσι, στο πέρασμα του χρόνου, τα πάλαι ποτέ σκουπίδια έγιναν χρυσά διαμάντια των βιντεοκλαμπ, οι λασπολογημένοι ηθοποιοί  – ξεχασμένοι στα μπουλούκια και το κομπαρσιλίκι – ξεπέρασαν το cult status και έγιναν mainstream, εφημερίδες και περιοδικά μοιράζανε αφειδώς και ατελώς οποιοδήποτε τίτλο βρίσκανε παραγωγοί φαντάσματα και ανύπαρκτοι διανομείς στις αποθήκες, πλασάροντάς τον ως το απόλυτο cult αριστούργημα. Όπως είπε και ο Σερζ Γκέινσμπουργκ στην Τζέιν Μπίρκιν, λίγο πριν πεθάνει, «δεν είχε πλέον και τόση πλάκα».  Δεν ήταν λίγοι αυτοί που στο όνομα του cult – μπερδεύοντάς το με τον σχολικό χαβαλέ – επιχείρησαν να «νομιμοποιήσουν» άθλιες και πρωτόλειες  you tube φάρσες χωρίς καμία απολύτως αξία, ούτε καν σαν διαδικτυακά ανέκδοτα.

Και όμως, ξεπερνώντας την μπαλαφάρα,  μέσα από την απόλυτη αναρχία της παραγωγής και της διανομής, άνθισε η δημιουργική ελευθερία και έτσι  ξεπήδησαν ουκ ολίγες ασύδοτες ταινίες που ξεφεύγουν παρασάγκας από το φολκλόρ του συρμού και στέκονται περήφανα αυθάδεις στο πάνθεον του ανεξάρτητου ελληνικού κινηματογράφου. Πρόκειται για, ως επί το πλείστον, ανεξάρτητες παραγωγές, με τις πλέον αγνές προθέσεις, ακόμη και με μεγαλεπήβολα καλλιτεχνικά κίνητρα, που, όμως, στο προτσές τους, εκτροχιάστηκαν – συνήθως λόγω του ανύπαρκτου budget και της κακοτεχνίας –  με αποτέλεσμα να εκτροχιαστούν εν τη γενέσει τους από τις προθέσεις των δημιουργών τους. Το αποτέλεσμα;  Ένα άτυπο μεταμοντέρνο φιλμικό ρεύμα που καταλύει δραματουργικά κλισέ, αποσυναρμολογεί  με αδιανόητους τρόπους την κινηματογραφική γραμματική και κουρελιάζει κάθε έννοια ευπρέπειας-κοινωνικής και αισθητικής – χωρίς καμία απολύτως ενοχή.

Τώρα που σχεδόν όλες οι VHS κασέτες έχουν αυτοκαταστραφεί και η οθόνη της τηλεόρασης έχει γεμίσει χιόνια, αυτές οι ταινίες  έχουν τη δικιά τους αυτόνομη ζωή στην αιωνιότητα: κωμικοτραγικά trash αριστουργήματα. Ακόμη και κατά λάθος, έστω και εν αγνοία τους, αυτές οι ταινίες κουρελιάζουν κάθε ηθική, κοινωνική και κινηματογραφική σύμβαση.

Δεν ήταν, βέβαια, μόνο αυτό.  Αγαπάμε με πάθος τις αποκλίνουσες ταινίες και τους αιρετικούς δημιουργούς, “καλούς” και “κακούς”, από όπου και αν προέρχονται. Έτσι, δεν πρέπει να προκαλεί παράξενες εντυπώσεις η παρουσία στο φεστιβάλ δημιουργών  όπως ο Παύλος Τάσσιος (RIP), ο Σταύρος Τσιώλης , ο Γιώργος Νούσιας, ο Πάνος Κούτρας,  ο Γιώργος Ζερβουλάκος  ή ο Νίκος Αλευράς . Οι έντονες αντιπαραθέσεις του παρελθόντος αμβλήθηκαν εκ των πραγμάτων μέσα από τις ζυμώσεις που φέρνει το πέρασμα του χρόνου όταν η ίδια η ζωή – και ο κινηματογράφος – αφομοιώνουν ότι είναι, τελικά, αληθινό.

Αναμφισβήτητα το φεστιβάλ έχει πλέον ολοκληρώσει την πρωταρχική του αποστολή…  Πόσο μάλλον όταν έχουν αλλάξει ριζικά τόσο οι συνθήκες θέασης μιας ταινίας . Καταλυτικό ρόλο έπαιξε το διαδίκτυο: ταινίες-φαντάσματα βρίσκονται πλέον με σχετική ευκολία on line, σκληροπυρηνικοί φανς και μανιακοί συλλέκτες ανταλάσουν μυστικές πληροφορίες και τρομερές δοξασίες και μιά ολoκληρη παραφιλολογία επιστρέφει ψηφιακά . ‘Oσο, όμως το  άναρχο πνεύμα του φεστιβάλ ακόμη προκαλεί, όσο συσπειρώνει κάθε λογής σινεφίλ με μιά «θρησκευτική» συνέπεια για να ζήσουμε , έστω και για λίγο, το πάλαι ποτέ «συλλογικό όνειρο», και όσο έχουμε ακόμη  την δίψα  να βλεπουμε μαζί  ταινίες, εμείς θα είμαστε ακόμη εδώ.

Τι είναι τελικά cult; Το σίγουρο είναι ότι δεν είναι αποκλειστικά trash. Και, βέβαια, ΔΕΝ είναι mainstream.  Ας πούμε πως πρόκειται για ταινίες ιδιαίτερης απήχησης με φανατικό, όμως, κοινό που τις ακολουθεί σε πείσμα της τάξης με λατρευτική συνέπεια.

Πάντα έλεγα πως το “cult” είναι ένα παρασύνθημα για λόγους ενδοσυννενόησης. Οι πόρτες μας, πάντως, είναι για δέκατη χρονιά ακόμη ανοιχτές.

 

Nίκος Τριανταφυλλίδης

Καλλιτεχνικός Διευθυντής